Skala 1:50 oznacza, że jedna jednostka długości na rysunku odpowiada pięćdziesięciu takim samym jednostkom w rzeczywistości. Nie oznacza „jeden centymetr to pięćdziesiąt metrów”. Kluczowe są te same jednostki po obu stronach porównania.
Odczytaj rzeczywisty bok
Na planie w skali 1:50 bok ma 8 cm. W rzeczywistości to 8·50 = 400 cm = 4 m. Drugi bok 6 cm odpowiada 300 cm = 3 m. Pomieszczenie w uproszczonym modelu prostokąta ma więc 12 m².
Rachunek odwrotny działa przez dzielenie: mebel długości 150 cm zajmie na planie 150/50 = 3 cm. Szerokość 80 cm da 1,6 cm. Jeżeli użyjesz metrów, także możesz liczyć: 1,5 m / 50 = 0,03 m, czyli znów 3 cm.
Dlaczego pola nie mnożymy przez 50
Pole rysunku pomieszczenia wynosi 8·6 = 48 cm². Ponieważ każdy wymiar rośnie 50 razy, pole rzeczywiste rośnie 50² = 2500 razy. Dostajemy 120 000 cm² = 12 m². To ten sam wynik co obliczenie z rzeczywistych boków.
Mnożenie 48 przez 50 dałoby 2400 cm², czyli 0,24 m², i opisywałoby inny obiekt. Podstawę rozumowania zawiera tekst o skali figur podobnych, a przeliczenie centymetrów kwadratowych wyjaśnia poradnik o jednostkach pola.
Rysunek na ekranie może zmienić rozmiar
Powiększenie obrazu lub wydruk z dopasowaniem do strony może zniszczyć skalę liczbową. Jeśli rysunek ma podziałkę liniową, zmierz ją po wydruku i ustal aktualny przelicznik. Jeśli ma podpisany wymiar, porównaj jego długość na kartce z opisem. Nie zakładaj, że każdy zrzut ekranu zachowuje pierwotną skalę.
Przykład: podpisany odcinek 2 m ma po wydruku 5 cm. Jeden centymetr przedstawia 40 cm, więc aktualna skala to 1:40. Napis „1:50” ze starej wersji nie zmienia tego pomiaru. Przy dokumentacji wykonawczej potrzebne są wiarygodne wymiary, a nie samodzielne szacowanie ze zdjęcia.
- Rozróżnij wymiary opisane na rysunku i długości zmierzone linijką.
- Ustal, czy chodzi o wnętrze pomieszczenia, czy wymiar wraz ze ścianami.
- Przy polu stosuj kwadrat skali, nie samą skalę długości.
- Zachowaj dane dokładne tak długo, jak pozwala na to zadanie.
Pomieszczenie z wnęką
Prostokąt 4 m na 3 m ma pole 12 m². Jeśli odejmujemy prostokątną wnękę 1 m na 0,5 m, pozostaje 11,5 m². Na planie 1:50 wnęka ma boki 2 cm i 1 cm. Najpierw narysuj, czy ten fragment jest odejmowany, czy dodawany do obrysu — podobne słowo może oznaczać inną sytuację przestrzenną.
Przy takich figurach pomaga dobór metody w planimetrii. Ostatni wynik warto skontrolować: pole po odjęciu fragmentu musi być mniejsze niż 12 m². Jeśli nie jest, sprawdź znak działania i jednostki przed zaokrąglaniem.